Criterion 3 – Teaching and Learning Approach
Criterion
Requirements
Quality level assessment
Result
3.1 The educational philosophy is shown to be articulated and communicated to all stakeholders. It is also shown to be reflected in the teaching and learning activities.
Operational Result
สาขาวิชาฯ ได้กำหนดปรัชญาการจัดการศึกษาไว้ในหลักสูตรฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2565 อย่างชัดเจน โดยมุ่งเน้น ความเคร่งครัดมาตรฐานในการปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยสูงสุด รวดเร็ว และราบรื่น คือหัวใจในการให้บริการการจราจรทางอากาศ ซึ่งปรัชญาดังกล่าวสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของหลักสูตรที่มุ่งผลิตบัณฑิตให้มีความรู้ ทักษะ และสมรรถนะด้านการควบคุมการจราจรทางอากาศ สามารถใช้อุปกรณ์สื่อสารและระบบที่เกี่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีทักษะการคิดวิเคราะห์ ไหวพริบ และการตัดสินใจที่ถูกต้องในสถานการณ์ต่าง ๆ ตลอดจนมีคุณธรรม จริยธรรม และจรรยาบรรณในวิชาชีพ ทั้งนี้ ทางสาขาวิชาฯ ได้ถ่ายทอดและสื่อสารปรัชญาการศึกษาและวัตถุประสงค์ของหลักสูตรไปยังผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วนอย่างเป็นระบบ ดังนี้
| ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย | การติดต่อสื่อสาร | ช่องทางการรับข้อเสนอแนะ |
| 1. อาจารย์ประจำหลักสูตรและอาจารย์ผู้สอน | การประชุมภายในสาขาวิชาฯ | ผ่านการประชุมละรายงานการประชุม |
| 2. อาจารย์พิเศษจากภายนอก | การประชุมภายในก่อนเปิดภาคการศึกษา | ผ่านการประชุมละรายงานการประชุม |
| 3. ผู้ช่วยอาจารย์ | การประชุมภายในสาขาวิชาฯ | ผ่านการประชุมละรายงานการประชุม |
| 4. นักศึกษา | การปฐมนิเทศน์และชั่วโมงการพบอาจารย์ที่ปรึกษา | ผ่านการพูดคุยในชั่วโมงการพบที่ปรึกษาและช่องทาง Group Line |
| 5. สถานประกอบการ | โบชัวและเว็บไซต์ของสาขาวิชาฯและมหาวิทยาลัย | ผ่านเว็บไซต์และอีเมลล์ของมหาวิทยาลัยฯ |
| 6. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 และผู้ปกครอง | อาจารย์แนะแนว โบชัว เว็บไซต์ของสาขาวิชาฯและมหาวิทยาลัย สื่อโซเชียลต่าง อาทิ Facebook Tiktok | ผ่านอาจารย์แนะแนว เว็บไซต์กล่องข้อความของทางสาขาวิชาฯ และอีเมลล์ของมหาวิทยาลัยฯ |
นอกจากนี้ ปรัชญาการศึกษาดังกล่าวยังสะท้อนอย่างเป็นรูปธรรมในกิจกรรมการเรียนการสอน โดยมีการออกแบบการเรียนรู้ที่เน้นการปฏิบัติจริง (practice-based learning) การจำลองสถานการณ์การควบคุมการจราจรทางอากาศ (simulation) การใช้เทคโนโลยีและอุปกรณ์เฉพาะทาง รวมถึงการฝึกทักษะการสื่อสารภาษาอังกฤษในบริบทวิชาชีพ เพื่อให้นักศึกษาสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้จริงในสถานการณ์การทำงาน ยกตัวอย่างเช่น รายวิชา
223 222 Aerodrome Control Simulation มีผลการเรียนรู้ที่คาดหวังและแผนการสอน ดังลิ้งต่อไปนี้ Learning Outcomes and Teaching Plan ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวสอดคล้องกับปรัชญาของมหาวิทยาลัยที่มุ่งจัดการศึกษาที่มีคุณภาพ พัฒนาบัณฑิตให้ประสบความสำเร็จในวิชาชีพ มีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม และสามารถประยุกต์องค์ความรู้ในอุตสาหกรรมการบินและสาขาที่เกี่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ อันแสดงให้เห็นว่าปรัชญาการศึกษาไม่ได้เป็นเพียงแนวคิดเชิงนโยบาย แต่ได้รับการนำไปใช้และบูรณาการในกระบวนการจัดการเรียนการสอนอย่างแท้จริง
Evidence
| ID_Evidence | Name_Evidence |
| 3.1-1 | ระบบ MIS TQF 3 |
| 3.1-2 | ระบบ MIS TQF 5 |
| 3.1-3 | รายงานการประชุม |
| 3.1-4 | เว็บไซต์ของมหาวิทยาลัย |
| 3.1-5 | Tiktok |
3.2 The teaching and learning activities are shown to allow students to participate responsibly in the learning process.
Operational Result
การเรียนการสอนในสาขาวิชาการควบคุมจราจรทางอากาศในกลุ่มวิชาชีพบังคับมีการจัดการเรียนการสอนรายวิชาปฏิบัติ (Simulation Class) จำนวนหลายชั่วโมงต่อสัปดาห์ ทั้งเขตบริเวณสนามบิน (Aerodrome Control Service) เขตประชิดสนามบิน (Approach Control Service) ทั้งใช้และไม่ใช้เรดาห์ และเขตตามเส้นทางการบิน (Area Control Service) ซึ่งเน้นให้ผู้เรียนเป็นผู้ปฏิบัติในการจำลองการควบคุมจราจรทางอากาศ โดยนักศึกษาทุกคนจะได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนการสอนในรายวิชาปฏิบัติเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นตำแหน่ง Local Controller หรือผู้ที่ทำหน้าที่ให้คำอนุญาตให้นักบินทำการบินขึ้นหรือร่อนลงยังสนามบิน ตำแหน่ง Ground Controller หรือผู้ที่ทำหน้าที่ให้คำอนุญาตนักบินในการขับเคลื่อนอากาศยานบนภาคพื้น ตำแหน่ง Local Assistance หรือผู้ที่ทำหน้าที่คอยประสานกับหน่วยงานต่าง ๆ เกี่ยวกับข้อมูลการบินของแต่ละเที่ยวบินก่อนทำการวิ่งขึ้นหรือหลังจากลงจอด ตำแหน่ง Pilot หรือนักบิน คือ
ผู้ที่จะคอยพูดโต้ตอบและสร้างปัญหาหรือสถานการณ์จำลองต่าง ๆ ให้กับเพื่อนนักศึกษาด้วยกันในการแก้ปัญหาระหว่างการฝึกปฏิบัติ โดยนักศึกษาทุกคนจะได้ทำในทุก ๆ ตำแหน่ง และสลับกันไปเรื่อย ๆ เสมือนปฏิบัติงานจริง เพื่อสร้างความคุ้นเคยเกี่ยวกับวิธีการปฏิบัติงานบนหอบังคับการบินจริง ซึ่งการเรียนการสอนในรายวิชาปฏิบัติเหล่านี้ นักศึกษาจะต้องมีความสามัคคีกันเป็นอย่างมาก เพราะถ้าหากขาดใครคนใดคนหนึ่งไปก็จะไม่สามารถทำการเรียนการสอนหรือฝึกปฏิบัติได้ เนื่องจากตำแหน่งการทำงานไม่สมบูรณ์ ดังนั้น ทั้งอาจารย์ผู้สอนและนักศึกษาจึงต้องมีระเบียบวินัย ความรับผิดชอบ และตรงต่อเวลาในการเข้าเรียนทุก ๆ ครั้ง เป็นอย่างมากในการเรียนการสอนทั้งรายวิชาทฤษฎีและรายวิชาปฏิบัติ เพื่อให้การเรียนการสอนสามารถดำเนินไปได้ด้วยความเรียบร้อยจนจบภาคการศึกษานั้น ๆ
อีกทั้ง นี่ยังเป็นหนึ่งในวิธีการสอนให้นักศึกษาแต่ละคนมีความรับผิดชอบต่อตนเองและเป็นการปลูกฝังการปฏิบัติตนให้เป็นไปตามกฎระเบียบของทางสาขาวิชาฯ เมื่อนักศึกษาจบการศึกษาออกไปก็จะสามารถเข้าปฏิบัติงานได้โดยไม่มีปัญหาเรื่อง กฎระเบียบ ความรับผิดชอบ และเวลาในการเข้างาน เนื่องจากถูกฝึกจนเคยชินมาแล้วตั้งแต่สมัยเป็นนักศึกษา
ตัวอย่างกิจกรรมการเรียนการสอนในชั้นเรียน
กิจกรรม: การจำลองสถานการณ์ควบคุมจราจรทางอากาศเขตบริเวณสนามบิน (Aerodrome Control Service)
วัตถุประสงค์:
1. ฝึกทักษะการตัดสินใจภายใต้ความกดดัน
2. ส่งเสริมการทำงานเป็นทีมและความรับผิดชอบต่อบทบาทหน้าที่ของแต่ละคน
ขั้นตอนการดำเนินกิจกรรม:
1. แบ่งบทบาทหน้าที่: นักศึกษาแบ่งบทบาทหน้าที่ในตำแหน่งของการทำงานต่าง ๆ ได้แก่
1. เจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศ (Local Controller) 2. เจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศภาคพื้น (Ground Controller) 3. ผู้ช่วยเจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศ (ATC Assistant) 4. เจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศเขตประชิดสนามบิน (APP Controller) 5. นักบิน (Pilot 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, & 10)
2. สร้างสถานการณ์จำลอง:
2.1 สร้างสถานการณ์จำลองบริเวณเขตสนามบินที่มีการจราจรหนาแน่นหรือเกิดเหตุฉุกเฉินเช่น สภาพอากาศเลวร้าย, อุปกรณ์ขัดข้อง)
2.2 นักศึกษาในบทบาท ATC ต้องสื่อสารกับนักบิน (นักศึกษาคนอื่น ๆ) เพื่อจัดเส้นทางบินหรือแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า ณ เวลานั้นให้ราบรื่นและดีที่สุด
3. การสะท้อนความคิด (Debriefing):
3.1 หลังจบกิจกรรม นักศึกษาวิเคราะห์ผลการทำงานร่วมกันเกี่ยวกับข้อผิดพลาด และหาหนทางพัฒนาการควบคุมจราจรทางอากาศให้ดีขึ้นในครั้งถัดไป
3.2 ชี้ให้เห็นจุดที่ต้องปรับปรุง เช่น การสื่อสารที่คลาดเคลื่อนหรือการตัดสินใจที่ล่าช้า การทำตามกฎระเบียบ ขั้นตอน และมาตรฐานของ ICAO
4. การประเมิน:
4.1 อาจารย์ผู้สอนให้ Feedback ตามเกณฑ์ที่ได้กำหนดเอาไว้ เช่น ความถูกต้อง, ความเร็วในการตอบสนอง, ความปลอดภัย, การจัดระยะห่างระหว่าง Traffics, การเขียน Strip Marking เป็นต้น
4.2 นักศึกษาส่งรายงานสรุปสิ่งที่เรียนรู้และข้อผิดพลาดที่ต้องดำเนินการแก้ไข
ตัวอย่างการติดต่อสื่อสารระหว่างนักบินและเจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศ
ARRIVING AIRCRAFT FOR SIA123
A/C : BKK TWR, SIA123, 10 NM FINAL RWY 21R (Time initial contact 0905 UTC)
TWR : SIA123, BKK TWR,CONTINUE APPROACH RWY2IR REPORT FINAL APPROACH FIX OR OVER OUTER MARKER
A/C : CONTINUE APPROACH, RWY 21R, WILL REPORT FINAL APPROACH FIX (FAF) OR OVER OUTER MARKER, SIA123
A/C : BKK TWR, SIA123, OVER OUTER MARKER (TIME 0909 UTC)
TWR : SIA123, WIND240 DEGREES 10 KNOTS, RWY 21R CLEARED TO LAND
A/C : WIND 240 DEGREES 10 KNOTS, RWY 21R CLEARED TO LAND , SIA123
TWR : SIA123, VACATE RIGHT AT TWY “R” WHEN RWY VACATE CONTACT GROUND 121.9
A/C : (REPEAT), SIA123 (Landing Time 0912 UTC)
THE PILOT CHANGES FREQUENCY TO CONTACT GROUND
A/C : BKK GROUND, SIA123, RWY VACATE AT TAXIWAY “R”
GND : SIA123, BKK GROUND, TAXI TO STAND 41, VIA TWY “M, C and I”
A/C : READ BACK, SIA123
A/C : BKK GROUND, SIA123, PARKING COMPLETED.
GND : BKK GROUND ROGER.
DEPARTURE AIRCRAFT FOR AIQ321
DEPARTURE INFORMATION (NO ATIS)
A/C: BKK GND, AIQ321, A330 (H) STAND36, REQUEST DEPARTURE INFORMATION AND ATC CLEARANCE TO NARITA AERODROME FL 330
GND: AIQ321, BKK GND, EXPECT DEPARTURE RWY 21R, WIND 240/12 KT QNH 1012 TEMPERATURE 25/23, VIS 8 KM. TIME 0040 ATC CLEARNCE ON REQUEST.
A/C: EXPECT DEPARTURE RWY 21R, WIND 240/12 KT QNH 1012 TEMPERATURE 25/23, VIS 8 KM. TIME 0040 ATC CLEARNCE ON REQUEST.
REQUSET ATC CLEARANCE FROM ACC (USE SID)
TWR: BKK ACC, BKK TWR, REQUEST ATC CLEARANCE FOR AIQ321 TO NARITA AERODROME FL330
ACC: BKK CONTROL CLEAR AIQ321 to NARITA AERODROME VIA A1 (FPR), MAINTAIN FL330, READ BACK.
TWR: READ BACK
NOTE: AFTER RECEIVED ATC CLEARANCE FROM ACC, TWR ASST FORWARD TO APP, APP WILL ASSIGN STANDARD INSTRUMENT DEPARTURE AND
SQUAWK CODE
TWR: APP, TWR, ATC CLEARANE FOR THA601
APP: TWR, APP READY TO COPY
TWR: AIQ321 IS CLEARD TO NARITA AERODROME, VIA A1 (FPR), MAINTAIN FL330
APP: AIQ321 IS CLEARED TO NARITA AERODROME, VIA A1 MAINTAIN FL330 GRANK2 DEPARTURE SELKA TRANSITION, SQUAWK 0701
TWR: READ BACK
ATC CLEARANCE FORWARD TO AIRCRAFT
GND: AIQ321, ATC CLEARANCE AVAILABLE ARE YOU READY TO COPY?
A/C: BKK GND, AIQ321, READY TO COPY
GND: AIQ321 IS CLEARED TO NARITA AERODROME VIA A1 (FPR) MAINTAIN FL330 GRANK2 DEPARTURE SELKA TRANSITION, SQUAWK 0701
A/C: READ BACK
GND: AIQ321 READ BACK CORRECT ADVISE WHEN READY TO PUSH BACK AND START UP
A/C: WILL ADVISE WHEN READY TO PUSH BACK AND START UP, AIQ321
START UP AND PUSH BACK CLEARANCE
A/C: BKK GND, AIQ321, AT STAND 36 REQUEST PUSH BACK AND START UP
GND: AIQ321, PUSH BACK AND START UP APPROVED, HEADING NORTH ON TWY “B”
A/C: READ BACK
TAXI INSTRUCTION CLEARANCE
A/C: BKK GND, AIQ321, ON TAXIWAY “B” READY TO TAXI
GND: AIQ321, TAXI TO HOLDING POINT RWY21R VIA “B, F, C, AND D” RWY 21R
A/C: READ BACK
GND: AIQ321, HOLD SHORT OF RWY 21 R, WHEN READY FOR DEPARTURE CONTACT
TWR 118.1
A/C: ROGER, HOLD SHORT OF RWY 21R, WHEN READY FOR DEPARTURE
CONTACT TWR 118.1, AIQ321
TAKE OFF CLEARANCE
A/C: BKK TWR, AIQ321, AT HOLDING POINT RWY 21 R, NOW READY FOR DEPATURE
TWR: AIQ321, BKK TWR, AFTER DEPARTURE (MAINTAIN 3000 FEET INITIALLY) CONTACT BKK APP 119.1 WIND 240 DEGREES 10 KNOTS, RWY 21R CLEAR FOR TAKE OFF
A/C: READ BACK
Evidence
| ID_Evidence | Name_Evidence |
| 3.2-1 | ภาพบรรยากาศการเรียนการสอนในห้องจำลองปฏิบัติการควบคุมจราจรทางอากาศ |
| 3.2-2 | แผนการสอน กิจกรรม และงานที่มอบหมาย |
3.3 The teaching and learning activities are shown to involve active learning by the students.
Operational Result
สาขาวิชาการควบคุมจราจรทางอากาศได้ออกแบบและดำเนินการจัดการเรียนการสอนโดยมุ่งเน้นแนวคิด Active Learning อย่างเป็นระบบและสอดคล้องกับผลลัพธ์การเรียนรู้ของหลักสูตร (Learning Outcomes) โดยส่งเสริมให้นักศึกษามีบทบาทเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ (Student-Centered Learning) ผ่านการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงทั้งในด้านการคิด วิเคราะห์ การปฏิบัติ และการสะท้อนผลการเรียนรู้ โดยการดำเนินการดังกล่าวเริ่มตั้งแต่การเปิดโอกาสให้นักศึกษามีส่วนร่วมในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ในรายวิชา ผ่านการเลือกหรือร่วมกำหนดรูปแบบกิจกรรม เช่น
การเรียนรู้ผ่านสถานการณ์จำลอง (Simulation-based Learning) การเรียนรู้แบบโครงงาน (Project-based Learning) และการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง (Experiential Learning) ซึ่งช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดความรับผิดชอบต่อการเรียนรู้ของตนเอง และพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง โดยเฉพาะ รายวิชาชีพเฉพาะ เช่น รายวิชา Aerodrome Control Service และ Aerodrome Control Simulation ได้มีการบูรณาการการเรียนรู้ภาคทฤษฎีเข้ากับภาคปฏิบัติอย่างเข้มข้น
ซึ่งนักศึกษาจะได้ฝึกปฏิบัติในห้องจำลองสถานการณ์การควบคุมจราจรทางอากาศ โดยจำลองสถานการณ์ใกล้เคียงกับการปฏิบัติงานจริง ส่งผลให้นักศึกษาได้พัฒนาทักษะการตัดสินใจ การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า และการทำงานภายใต้ความกดดันอย่างมีประสิทธิภาพ
อีกทั้ง หลักสูตรยังส่งเสริมการเรียนรู้นอกห้องเรียนผ่านกิจกรรมการศึกษาดูงาน ณ สถานประกอบการจริง เช่น หอบังคับการบินและศูนย์ฝึกการบิน ซึ่งเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้สังเกตการณ์และเรียนรู้จากผู้ปฏิบัติงานจริง (Work-integrated Learning) ช่วยเชื่อมโยงองค์ความรู้ทางทฤษฎีกับบริบทวิชาชีพ และสร้างความเข้าใจเชิงลึกในบทบาทหน้าที่ของวิชาชีพ และหลักสูตรยังพัฒนาทักษะการเรียนรู้เชิงรุกของนักศึกษาผ่านกิจกรรมการถ่ายทอดองค์ความรู้สู่สังคม (Service Learning) โดยให้นักศึกษาเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ด้านการควบคุมจราจรทางอากาศแก่บุคคลภายนอกหรือผู้ที่สนใจ ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีความสนใจจะเข้ามาศึกษาต่อ หรือผู้ปกครองของนักเรียนในกิจกรรม Open House ซึ่งกระบวนการนี้ช่วยเสริมสร้างความมั่นใจ การสื่อสาร ภาวะผู้นำ และการทำงานเป็นทีม พร้อมทั้งฝึกการวางแผน การดำเนินงาน และการประเมินผลอย่างเป็นระบบ
การจัดการเรียนการสอนทั้งหมดนี้มีการออกแบบให้ครอบคลุมวงจรการเรียนรู้ (Learning Cycle)
อย่างครบถ้วน ได้แก่ การเตรียมความพร้อมก่อนเรียน การมีส่วนร่วมระหว่างเรียน และการสะท้อนผลหลังเรียน ส่งผลให้นักศึกษาเกิดการเรียนรู้เชิงลึก (Deep Learning) และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในสถานการณ์จริงได้อย่าง
มีประสิทธิภาพ ซึ่งสะท้อนให้เห็นได้อย่างชัดเจนว่า กิจกรรมการเรียนการสอนของหลักสูตรมีการส่งเสริม Active Learning อย่างเป็นรูปธรรม โดยนักศึกษาไม่ได้เป็นเพียงผู้รับความรู้ แต่เป็นผู้สร้างความรู้ด้วยตนเองผ่านประสบการณ์ตรง การมีส่วนร่วม และการลงมือปฏิบัติจริง ดังตารางที่ 17
ดังตารางที่ 17 ตารางสรุปกิจกรรม Active Learning
| ประเภทกิจกรรม | รายละเอียดการดำเนินการ | บทบาทของนักศึกษา | ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่เกิดขึ้น |
| Simulation-based Learning | ฝึกปฏิบัติในห้องจำลอง ATC | ลงมือปฏิบัติ ตัดสินใจ แก้ปัญหา | ทักษะวิชาชีพ การตัดสินใจภายใต้แรงกดดัน |
| Project-based Learning | ทำโครงงานในรายวิชา | วางแผน ค้นคว้า วิเคราะห์ | Critical thinking / Problem solving |
| Experiential Learning | ศึกษาดูงานหอบังคับ การบิน | สังเกต วิเคราะห์ เชื่อมโยงความรู้ | เข้าใจบริบทวิชาชีพจริง |
| Service Learning | ถ่ายทอดความรู้สู่สังคม | สื่อสาร นำเสนอ เป็นผู้นำ | Communication / Leadership |
| Collaborative Learning | ทำงานกลุ่มในกิจกรรมต่าง ๆ | ทำงานร่วมกัน แบ่งบทบาทหน้าที่ | Teamwork / Interpersonal skills |
| Reflective Learning | สรุปและประเมินผล หลังเรียน | สะท้อนความคิด วิเคราะห์ตนเอง | Self-directed learning |
Evidence
| ID_Evidence | Name_Evidence |
| 3.3-1 | โครงการศึกษาดูงาน |
| 3.3-2 | ภาพกิจกรรมโครงการศึกษาดูงาน |
| 3.3-3 | โครงการ Open House |
| 3.3-4 | ภาพบรรยากาศการเรียนการสอนในห้องจำลองปฏิบัติการควบคุมจราจรทางอากาศ |
3.4 The teaching and learning activities are shown to promote learning, learning how to learn, and instilling in students a commitment for life-long learning (e.g., commitment to critical inquiry, information-processing skills, and a willingness to experiment with new ideas and practices).
Operational Result
สาขาวิชาการควบคุมจราจรทางอากาศได้ออกแบบและดำเนินการจัดการเรียนการสอนโดยมุ่งเน้นให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้เชิงลึก (Deep Learning) ควบคู่กับ การเรียนรู้แบบLearning how to learn และการปลูกฝังแนวคิด
การเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) อย่างเป็นระบบ ผ่านการบูรณาการกลยุทธ์การเรียนรู้ที่หลากหลาย ทั้งใน
ชั้นเรียน ห้องปฏิบัติการจำลองการควบคุมจราจรทางอากาศ และบริบทการเรียนรู้จริงจากภาคสนาม
หลักสูตรได้กำหนดแนวทางการเรียนการสอนแบบผสมผสาน (Blended Learning) โดยเน้น Active Learning และ Experiential Learning เป็นสำคัญ ซึ่งเปิดโอกาสให้นักศึกษาเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ โดยผู้เรียน
มีส่วนร่วมในการออกแบบกิจกรรม เช่น การเลือกหัวข้อโครงงาน/รายงาน การกำหนดรูปแบบการเรียนรู้ และการสะท้อนผลการเรียนรู้ของตนเอง ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดทักษะการกำกับตนเอง (Self-directed learning) อย่างต่อเนื่อง ซึ่งในระดับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ หลักสูตรดำเนินการอย่างเป็นระบบ ดังนี้
1. การเรียนรู้ผ่านสถานการณ์จำลอง (Simulation-based Learning): นักศึกษาได้ฝึกปฏิบัติในรายวิชาปฏิบัติการ เช่น Aerodrome Control Simulation และ Radar Approach Control Simulation ซึ่งจำลองสถานการณ์จริงของการควบคุมจราจรทางอากาศ ทำให้นักศึกษาได้ฝึกการตัดสินใจ วิเคราะห์สถานการณ์ และแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ซึ่งเป็นการพัฒนาทักษะ critical inquiry และ problem-solving
2. การเรียนรู้แบบโครงงาน (Project-based Learning): นักศึกษาต้องค้นคว้าข้อมูล วิเคราะห์ และออกแบบแนวทางแก้ปัญหาทางการบิน โดยใช้ข้อมูลจริง ส่งเสริมทักษะ information-processing skills และการคิดเชิงระบบ
3. การเรียนรู้จากประสบการณ์จริง (Field-based Learning): หลักสูตรจัดให้นักศึกษาเข้าศึกษาดูงาน
ณ หอบังคับการบินและหน่วยงานด้านการบินจริง เพื่อเชื่อมโยงทฤษฎีกับการปฏิบัติ ทำให้นักศึกษาเข้าใจบริบทวิชาชีพและเกิดแรงจูงใจในการเรียนรู้ต่อเนื่อง
4. การเรียนรู้แบบบริการสังคม (Service Learning): นักศึกษาได้ถ่ายทอดความรู้ด้านการควบคุมจราจรทางอากาศแก่บุคคลภายนอก เช่น นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีความสนใจจะเข้ามาศึกษาต่อ หรือผู้ปกครองของนักเรียนในกิจกรรม Open House ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะการสื่อสาร ภาวะผู้นำ และจิตสำนึกในการเรียนรู้เพื่อสังคม
และในมิติของการปลูกฝังการเรียนรู้ตลอดชีวิต หลักสูตรได้ส่งเสริมให้นักศึกษามีความเปิดกว้างต่อแนวคิดใหม่ ผ่านการเรียนรู้แบบบูรณาการข้ามศาสตร์ การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และการฝึกปฏิบัติในสถานการณ์ที่หลากหลาย อีกทั้งยังสนับสนุนให้นักศึกษาแสวงหาความรู้ด้วยตนเองจากแหล่งเรียนรู้ดิจิทัล ฐานข้อมูลวิชาการ และประสบการณ์จากวิชาชีพจริง โดยผลจากการดำเนินการดังกล่าว ทำให้นักศึกษามีคุณลักษณะสำคัญ ได้แก่ มีทักษะการคิดวิเคราะห์และตั้งคำถามอย่างมีวิจารณญาณ มีความสามารถในการจัดการและประมวลผลข้อมูล มีความมั่นใจในการทดลองแนวคิดและวิธีปฏิบัติใหม่ และมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสามารถสรุปภาพรวมได้ดังตารางที่ 18
ตารางที่ 18 ตารางสรุปการดำเนินการ
| การดำเนินการ | แนวทางการดำเนินการ | กิจกรรม/เครื่องมือ | ผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน |
| การส่งเสริมการเรียนรู้ (Learning) | Active & Experiential Learning | Simulation, Field Study, Project-based | เข้าใจเชิงลึกและประยุกต์ใช้ได้ |
| Learning how to learn | Self-directed Learning + Reflection | Reflection report, Group discussion, Self-assessment | รู้จักวางแผนและพัฒนา การเรียนรู้ด้วยตนเอง |
| Critical Inquiry | การตั้งคำถามและวิเคราะห์สถานการณ์ | Simulation, Case study | คิดวิเคราะห์และตัดสินใจได้ |
| Information-processing Skills | การสืบค้นและวิเคราะห์ข้อมูล | Project-based learning, Research tasks | จัดการข้อมูลและสังเคราะห์ความรู้ |
| การเปิดรับแนวคิดใหม่ | การเรียนรู้แบบบูรณาการและทดลอง | Cross-disciplinary learning, Innovation tasks | กล้าทดลองและปรับตัว |
| Lifelong Learning | การปลูกฝังทัศนคติและแรงจูงใจ | Service learning, Field experience | มีทัศนคติเรียนรู้ตลอดชีวิต |
Evidence
| ID_Evidence | Name_Evidence |
| 3.4-1 | แบบประเมินผลการทดสอบ |
| 3.4-2 | Exercise |
| 3.4-3 | กิจกรรมการเรียนรู้ |
| 3.4-4 | เล่มรายงานนักศึกษา |
3.5 The teaching and learning activities are shown to inculcate in students, new ideas, creative thought, innovation, and an entrepreneurial mindset.
Operational Result
สาขาวิชาการควบคุมจราจรทางอากาศได้ออกแบบและพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอนโดยมุ่งเน้นการปลูกฝังแนวคิดเชิงสร้างสรรค์ (creative thinking) นวัตกรรม (innovation) และแนวคิดผู้ประกอบการ(entrepreneurial mindset) ให้แก่นักศึกษาอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง โดยบูรณาการทั้งในระดับรายวิชา กิจกรรมเสริมหลักสูตร และประสบการณ์การเรียนรู้จากสถานการณ์จริง โดยในระดับรายวิชามีการปรับรูปแบบการเรียนรู้จากการบรรยายแบบดั้งเดิม (lecture-based learning) ไปสู่การเรียนรู้เชิงรุก (active learning) เช่น การใช้ Problem-Based Learning (PBL) และ Scenario-Based Training ที่จำลองสถานการณ์การควบคุมจราจรทางอากาศที่มีความซับซ้อน นักศึกษาจะต้องวิเคราะห์ปัญหา วางแผนการตัดสินใจ และเสนอแนวทางแก้ไขที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งกระบวนการนี้ช่วยกระตุ้นให้เกิดความคิดใหม่ การคิดอย่างเป็นระบบ และการประยุกต์ใช้ความรู้ในสถานการณ์ที่ไม่แน่นอน และในด้านการพัฒนาแนวคิดการเป็นผู้ประกอบการ สาขาวิชาได้บูรณาการกิจกรรมที่ส่งเสริม mindset ดังกล่าว เช่น การจัด workshop ด้านนวัตกรรมและธุรกิจการบิน การแข่งขันนำเสนอไอเดีย ซึ่งนักศึกษาจะได้เรียนรู้การวิเคราะห์โอกาส การบริหาร
ความเสี่ยง และการสร้างคุณค่า จากองค์ความรู้ด้านการควบคุมจราจรทางอากาศ นอกจากนี้ ยังมีการใช้เทคโนโลยีการจำลองการควบคุมจราจรทางอากาศ (simulation-based learning) และห้องปฏิบัติการเสมือนจริง (Simulation)
เพื่อเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้ทดลองแนวคิดใหม่ ๆ และทดสอบนวัตกรรมในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย โดยมีการสะท้อนผลการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ เพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ และการเรียนรู้ตลอดชีวิต ดังตารางที่ 19
ตารางที่ 19 ตารางสรุปกิจกรรมและผลลัพธ์การเรียนรู้
| กิจกรรมการเรียนรู้ | แนวทางดำเนินการ | ทักษะ/คุณลักษณะที่พัฒนา | ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม |
| Problem-Based Learning (PBL) | ใช้สถานการณ์จำลองการควบคุมจราจรทางอากาศ | การคิดวิเคราะห์, การแก้ปัญหา, ความคิดสร้างสรรค์ | นักศึกษาสามารถเสนอแนวทางแก้ปัญหาที่หลากหลาย |
| Scenario-Based Training | จำลองเหตุการณ์ฉุกเฉิน/สถานการณ์จริง | การตัดสินใจ, critical thinking | การตัดสินใจที่แม่นยำในเวลาจำกัด |
| Simulation-based Learning | ใช้ ATC simulator | การทดลองและพัฒนานวัตกรรม | ทดลองแนวคิดใหม่ในสภาพแวดล้อมปลอดภัย |
| Reflective Learning | การสะท้อนผลหลังปฏิบัติ | Lifelong learning, self-improvement | พัฒนาการเรียนรู้ต่อเนื่อง |
Evidence
| ID_Evidence | Name_Evidence |
| 3.5-1 | กิจกรรมการเรียนรู้ |
| 3.5-2 | แผนการสอน (TQF 3) |
3.6 The teaching and learning processes are shown to be continuously improved to ensure their relevance to the needs of industry and are aligned to the expected learning outcomes.
Operational Result
การจัดการเรียนการสอนของหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาการควบคุมจราจรทางอากาศ
ได้รับการออกแบบและพัฒนาอย่างเป็นระบบ โดยยึดโยงกับผลการเรียนรู้ที่คาดหวังของหลักสูตร (Expected Learning Outcomes: ELOs) และความต้องการของภาคอุตสาหกรรมการบินอย่างต่อเนื่อง ผ่านกระบวนการปรับปรุงแบบวงจรคุณภาพ (Plan–Do–Check–Act: PDCA) เพื่อให้มั่นใจว่ากระบวนการเรียนการสอนมีความทันสมัย ตอบสนองต่อบริบทของอุตสาหกรรม และสามารถผลิตบัณฑิตที่มีสมรรถนะตรงตามความต้องการของตลาดแรงงาน ซึ่งมีขั้นตอนในการดำเนินการ ดังนี้
1. ขั้นตอน Plan หลักสูตรมีการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเป็นระบบ ได้แก่ ผู้ใช้บัณฑิต สถานประกอบการ ศิษย์เก่า นักศึกษาปัจจุบัน และผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมการบิน โดยใช้เครื่องมือ เช่น การสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสอบถามความพึงพอใจ และการประชุมวิพากษ์หลักสูตร เพื่อนำมาวิเคราะห์เป็น “Industry Needs Analysis” และเชื่อมโยงกับ ELOs ของหลักสูตร ทั้งนี้ ผลการวิเคราะห์ถูกนำไปใช้ในการกำหนด
กลยุทธ์การจัดการเรียนการสอน การปรับปรุงรายวิชา และการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับสมรรถนะ
ที่ต้องการ เช่น ทักษะการทำงานเป็นทีม การตัดสินใจภายใต้ความกดดัน และการปฏิบัติงานแบบ Multi-tasking ซึ่งเป็นทักษะสำคัญในอุตสาหกรรมการควบคุมจราจรทางอากาศ
2. ขั้นตอน Do หลักสูตรได้ดำเนินการจัดการเรียนการสอนโดยใช้แนวทาง Active Learning และ Work-integrated Learning โดยเน้นการบูรณาการภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ เช่น การเรียนรู้ผ่านสถานการณ์จำลอง (Simulation-based learning) การทำงานกลุ่ม การฝึกปฏิบัติในห้องปฏิบัติการควบคุมจราจรทางอากาศ และการฝึกประสบการณ์วิชาชีพ (Cooperative Education) ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางของหลักสูตรที่มุ่งเน้นการเรียนรู้จากสถานการณ์จริงและสถานการณ์จำลอง นอกจากนี้ ยังมีการเชิญผู้เชี่ยวชาญจากภายนอกและผู้ปฏิบัติงานจริงในอุตสาหกรรมเข้ามาร่วมสอน เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยี และประสบการณ์ล่าสุดให้กับนักศึกษา
3. ขั้นตอน Check หลักสูตรมีระบบติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง โดยใช้ทั้งข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เช่น ผลการเรียนของนักศึกษา (achievement of CLOs/ELOs) ผลการประเมินการสอนของอาจารย์ ความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิต ผลสะท้อนจากพี่เลี้ยงในสถานประกอบการ และอัตราการมีงานทำของบัณฑิต ซึ่งพบว่าบัณฑิตมีอัตราการมีงานทำสูงกว่า 80% อย่างต่อเนื่อง ข้อมูลดังกล่าวถูกนำมาวิเคราะห์เพื่อประเมินประสิทธิผลของ
กลยุทธ์การสอนและความสอดคล้องกับความต้องการของอุตสาหกรรม
4. ขั้นตอน Act หลักสูตรได้นำผลการประเมินและข้อเสนอแนะมาปรับปรุงการจัดการเรียนการสอนอย่างเป็นรูปธรรม เช่น การปรับปรุงเนื้อหารายวิชาให้ทันสมัย การเพิ่มการใช้ทั้ง IATA Codes และ ICAO Codes ในการเรียนการสอน การเชิญผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางมาร่วมสอน การปรับวิธีการสอนให้เน้นการทำงานเป็นทีมและการแก้ปัญหาเชิงสถานการณ์ รวมถึงการปรับปรุงรายวิชาที่ล้าสมัยและเพิ่มเนื้อหาที่สอดคล้องกับเทคโนโลยีและแนวโน้มของอุตสาหกรรมการบินในปัจจุบัน
นอกจากนี้ หลักสูตรยังมีการทบทวนและปรับปรุงหลักสูตรในระดับมหภาคอย่างต่อเนื่องตามรอบระยะเวลา (เช่น ทุก 5 ปี) โดยอ้างอิงมาตรฐานสากลและความต้องการของตลาดแรงงาน รวมถึงการมีส่วนร่วมของผู้เชี่ยวชาญจากภาครัฐและเอกชนในการพัฒนาหลักสูตร ส่งผลให้กระบวนการจัดการเรียนการสอนมีความเชื่อมโยงอย่างชัดเจนระหว่าง ELOs การจัดการเรียนการสอน การประเมินผล และผลลัพธ์ของบัณฑิต จากกระบวนการดังกล่าว แสดงให้เห็นว่าหลักสูตรมีระบบการปรับปรุงการจัดการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง มีหลักฐานเชิงประจักษ์รองรับ และสามารถตอบสนองต่อความต้องการของอุตสาหกรรมการบินได้อย่างมีประสิทธิภาพ อันนำไปสู่การผลิตบัณฑิตที่มีคุณภาพและมีสมรรถนะตรงตามความต้องการของตลาดแรงงานทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ ดังตารางที่ 20
ตารางที่ 20 ตารางสรุปขั้นตอนการดำเนินการของหลักสูตร
| ขั้นตอน (PDCA) | การดำเนินการ | เครื่องมือ/หลักฐาน | ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น |
| Plan | วิเคราะห์ความต้องการอุตสาหกรรม (Industry Needs) และ stakeholder | แบบสอบถาม, สัมภาษณ์, วิพากษ์หลักสูตร | ได้สมรรถนะที่จำเป็น เช่น teamwork, punctuality, problem-solving |
| Do | จัดการเรียนการสอนแบบ Active + Simulation + Cooperative | แผนการสอน, รายวิชา, การฝึกปฏิบัติ | นักศึกษาได้ฝึกทักษะจริง เช่น การควบคุมจราจรทางอากาศ |
| Check | ประเมินผลการเรียนรู้และ feedback จากผู้ใช้บัณฑิต | GPA, Employer feedback, employment rate (>80%) | ยืนยันความสอดคล้องกับ ELOs และ industry |
| Act | ปรับปรุงรายวิชาและวิธีสอน เช่น เพิ่ม IATA/ICAO, เชิญผู้เชี่ยวชาญ | รายงานปรับปรุงหลักสูตร, มคอ., SAR | หลักสูตรทันสมัยและตอบโจทย์ตลาดแรงงาน |
| Continuous Improvement | ทบทวนหลักสูตรทุก 5 ปี | รายงานประเมินหลักสูตร | เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน |
Evidence
| ID_Evidence | Name_Evidence |
| 3.6-1 | ความพึงพอใจจากผู้ใช้บัณฑิต |
| 3.6-2 | ภาวะการมีงานทำของบัณฑิต |
| 3.6-3 | การวิพากษ์หลักสูตร |
| 3.6-4 | ผลการเรียนของนักศึกษา |
| 3.6-5 | มคอ. 2 |
Self-Assessment
| Requirements | Result | Score |
| 3.1 The educational philosophy is shown to be articulated and communicated to all stakeholders. It is also shown to be reflected in the teaching and learning activities. | / | 1 |
| 3.2 The teaching and learning activities are shown to allow students to participate responsibly in the learning process. | / | 1 |
| 3.3 The teaching and learning activities are shown to involve active learning by the students. | / | |
| 3.4 The teaching and learning activities are shown to promote learning, learning how to learn, and instilling in students a commitment for life-long learning. | / | 1 |
| 3.5 The teaching and learning activities are shown to inculcate in students, new ideas, creative thought, innovation, and an entrepreneurial mindset. | / | 1 |
| 3.6 The teaching and learning processes are shown to be continuously improved to ensure their relevance to the needs of industry and are aligned to the expected learning outcomes. | / | 1 |
| Overall | 5 | |